Minecraft, oyunculara çevrelerini tamamen değiştirme ve yeniden inşa etme imkanı tanıyan, prosedürel olarak üretilmiş sonsuz bir açık dünya oyunudur. Oyunun evreni, farklı materyalleri ve arazi özelliklerini temsil eden üç boyutlu bloklardan oluşur. Temel oynanış dinamiği, madencilik faaliyetleri ile serbest inşa mekanikleri üzerine kuruludur. Birinci veya üçüncü şahıs kamera açısıyla oynanabilen yapımda, toplanan kaynaklar aracılığıyla alet, silah ve zırh üretimi gerçekleştirilebilir.

İçerisinde barındırdığı oyun modları, genel işleyişi doğrudan şekillendirir. Hayatta Kalma ve Macera modlarında temel amaç kaynak toplamak, besin ihtiyacını karşılamak ve çevresel tehditlere karşı mücadele etmektir. Zorlayıcı mod ise bu sürece kalıcı ölüm kuralını ekler. Yaratıcı mod, oyunculara sınırsız kaynak sağlayarak tamamen serbest keşif ve yapı inşasına odaklanır. Ayrıca oyunun çok oyunculu desteği, kullanıcıların sunucularda bir araya gelerek dünyalarını paylaşmasına ve rekabete dayalı PvP çatışmalarına katılmasına altyapı sağlar. Bloklu görsel tarzıyla kendi tasarım standardını oluşturan yapımın etrafında, resmi kayıtlarda yer almayan Herobrine figürü gibi çeşitli topluluk efsaneleri de varlığını sürdürmektedir.